โครงการวิจัยประจำปี : 2556
ชื่อโครงการวิจัย : การพัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการศึกษาด้วยกระบวนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญาศึกษา
หัวหน้าโครงการ : รศ.นพ.ชัชวาลย์ ศิลปกิจ
นักวิจัยร่วม : รศ.ดร.อนุชาติ พวงสำลี, ดร.จิรัฐกาล พงศ์ภคเธียร, ดร.อดิศร จันทรสุข, ผศ.ดร.กนกวรรณ กิตตินิยม, นางวิมลศรี ศุษิลวรณ์, นางสาวรักษมล ตั้งคุณกิตติ, นางสาวสุวภัทร์ บุญญบัญช์, ภญ.ชรรินชร เสถียร, ทพ.นัยนา บูรณชาติ และ นางสาวอธิษฐาน์ คงทรัพย์
ประเภทของโครงการ : โครงการวิจัย
ปีงบประมาณ : 2556
แหล่งเงินทุน  
ทุนภายนอก : สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ(วช.)
 

 

การพัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการศึกษาด้วยกระบวนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญา

 

ดร.จิรัฐกาล พงศ์ภคเธียร 

                   ปัจจุบันสังคมไทยมีความตื่นตัวต่อการปฏิรูปการศึกษาและแนวทางการพัฒนาการศึกษาในยุคศตวรรษที่21 ในสาระสำคัญของการปฏิรูปและการเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่ละเลยคุณภาพจากภายในคือ “จิตวิญญาณความเป็นครู” รวมทั้งการสร้างชุมชนการเรียนรู้ที่ช่วยหล่อเลี้ยงจิตวิญญาณความเป็นครูและการพัฒนาศักยภาพอย่างเป็นองค์รวม โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์  1) เพื่อรวบรวมและสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการเรียนรู้ การสร้างและพัฒนาเครือข่ายและชุมชนการเรียนรู้แนวจิตตปัญญาศึกษา 2) เพื่อนำองค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยมาพัฒนาศักยภาพบุคลากรทางการศึกษาให้สามารถเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง 3)เพื่อสร้างและพัฒนาเครือข่ายและชุมชนการเรียนรู้ของบุคลากรทางการศึกษาแนวจิตตปัญญา

 

   โครงการนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบไปด้วยการศึกษาทบทวนวรรณกรรม การจัดเวทีการเรียนรู้ 3 ครั้ง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล คือ การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่มและการเขียนบันทึก กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ครูอาจารย์และบุคลากรทางการศึกษาจำนวน 63 คน ผลการวิจัยพบว่าผู้เข้าร่วมเกิดการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของอารมณ์ ความรู้สึก ปฏิสัมพันธ์ต่อผู้อื่น กล่าวโดยสรุป คือ ผู้เข้าร่วมเกิดพัฒนาในด้าน (1) สติในชีวิตประจำวัน (2) การเข้าใจและยอมรับตนเอง (3) ความเข้าใจ  (4) การเข้าใจและยอมรับความเป็นจริงตามธรรมชาติ (5) การเกิดสมดุลในตนเอง (6) การมีเครื่องมือที่ใช้ในการเปลี่ยนแปลงตนเองอย่างหลากหลาย และ (7) ชุมชนปฏิบัติและการพัฒนาเครือข่ายปัจจัยที่นำไปสู่ชุมชนการเรียนรู้มี 8 ประการคือ (1) อุดมการณ์ส่วนตัวของสมาชิก (2)กระบวนการเรียนรู้ของสมาชิก (3) การมีเป้าหมายร่วมกัน (4) การเชื่อมโยงกัน (5) กระบวนการเรียนรู้ของกลุ่ม (6) บริบทหรือพื้นที่ทำงาน (7) การสนับสนุนจากองค์กร (8) ทรัพยากร ข้อค้นพบนี้ไปสู่ข้อสรุปที่สำคัญ คือ การสร้างชุมชนการเรียนรู้และเครือข่ายของบุคลากรทางการศึกษาทางจิตตปัญญาด้วยการบูรณาการกระบวนการเรียนรู้ตามแนวทางจิตตปัญญา เอื้อต่อการบ่มเพาะจิตวิญญาณความเป็นครู และช่วยให้เกิดการพัฒนาทั้งคุณภาพภายในและภายนอก คือ ความรู้ความสามารถในการจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น